Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algılama, Harita, GPS, Jeodezi, Fotogrametri

[metinfe]

"Veri´nin, GIS şöyle dursun, bilimdeki yerini dahi, -3. dünya raconları öyle gerektirdiği için- görmezden gelebilen malum akademik/bürokratik yapıyı önceki yazılarda ifade edebilmeye çalışmıştım.

Ortada böylesine korkunç bir fiili durum varken "veri´nin, insan zekasının geleceği adına taşıdığı muazzam anlam"ı ifade edebilmek ne kadar da zor.

"Ben koskoca bilmem ne prof´u, ya da koskoca bilmem ne gen. müd.üyüm, bunlarla mı uğraşacağım?" kafasındaki 3. dünya semenderleri (!) karşısında niçin "Tanrı" olamıyorum?:

Çünkü muhtaç olduğum veri´nin önünde iki dev gerçek var: Mekan ve zaman...

Bu işlere yeni başlamış biri, -karadüzen bilinç doğrultusunda- "veri"yi gerçeğe ulaşmada bir araç olarak görür (araç olarak gördüğü için "veriye ulaşamaz" olarak kalabilir de... Yani, yine, ben ki koskoca prof/gen müd bilmem kim, araç peşine mi düşeceğim? çerçevesi...).

Halbuki ben artık gerçeğin düpedüz veri´nin önünde duvar olarak durduğunu düşünür oldum.

İnsan hakkında genel gerçek, insanın, bir TV yapımında "elmas´ı korumak amacıyla cam bölmeye hapsedilmiş küçük fakat son derece zehirli bir yılan"dan çok da farklı olmamasıdır (üstelik ortada elmas da yoktur). Siz buna labirentteki fare de diyebilirsiniz. Fakat fare metaforu "hapsedilmişliği" ifade etse de "lanetlenmişlik" yılan fenomeninde can bulur ( Coğrafya´ya insanın bu egzistansiyel gerçekliği içinden bakabilmek olgunluğuna ulaşamamış şahıslara "sonlu/sonsuz elementler yöntemiyle şehir/imar GIS"ı projelerinde başarılar dilerim...).

"Veri"nin insan için asıl/derin anlamı, bakımında internet iyi ve tabi ki yegane bir örnek oldu. Çünkü "birşeylere ulaşmak" yolunda internet, emareleri ortaya serdi: Veri, -gerçeğin maddi varlığının aksine- ortamında homojen olarak yayılmaz.

Mesela, "internet üzerinde veri´nin zamana dağılım karakteristiği" ele alındığında, bunun, bit´lerin harddiskler üzerine küçük küpler (!) halinde yan yana dizilmesinden çok farklı olduğu anlaşılacaktır. Ben buna "veri kuyruklu yıldızı" diyorum.

İnternet bakımından "çekirdek" yakındandır (1993-94´ten bu güne). Kuyruk ise, internetin "olmayan" kuyruğudur ve realitenin tarihine uzanır. Beethoven´in Coriolanus uvertürü´nün benim de favorim olan Herbert Von Karajan yorumuna -internette- kolayca ulaşabilirsiniz. Burada veri, her ne kadar 1994´ten bu güne herhangi bir zamanda bir p2p harddiskine yüklenmişse de, aslında o veri, 1806 tarihlidir. Yani, geniş kuyruğun (!) bir kesimindedir. Kaydın 1978 tarihli bir icraya ait olması dahi bunu aşamaz.

Yine mesela, aynı "kara düzen bilinç" için "uydu verileri" çok hafiften işlerdir. Para varsa uydu verisi tercih edilen şirketten sipariş ediliverir (!). Ne kadar da pozitif-sel ve de objektif-sel bir kolaycılıktır bu.

Buraya kadar anlattıklarım normal görünüyorsa bundan sonrasına geçebilirim:

"Veri"nin asıl anlamı burada başlıyor. Mesela, download konusunda uzmanlaşmış (!) ve de açgözlüğü zirve yapmış biri, bu aşamadan sonrasının anlamını çok daha iyi anlayacaktır. İtiraf edebilirim ki, internette "istediğin veri´ye kısa zamanda ulaşmak" diye bir hastalık var. Konunun hastalık yönü kendini elbette "ulaşılamadığında" ele veriyor. Koca bir günün tek bir dosya peşinde koşturarak geçmesi işten değildir. Devasa bir veri tabanı olup çıkmış olan internet, "veri deposu" değil, yüz milyonlarca aç gözlünün (ben de dahil) at koşturduğu devasa bir alemdir.

"Aradığına ulaşamamanın sebep olduğu histeri". Bu bence hiç de basit bir şey değil. Fakat "Veri" hakkında kapı böyle açılacak.

Çok spesifik bir veri arayışı örneği olarak, .... yıl öncesindeki çocukluğunuzun peşine düştüğünüzü farzedin (bu da yine "çıkış kapısı" arayan aynı küçük zehirli yılanın universal güdülerindendir. Regressif kalsa da...).

Böyle bir arayışa giriştiğinizde İnternetin çok böbürlenilen kuyruğunun mevcut halindeki sefalet, yüzünüze tokat gibi çarpar. Yaşadığınız şehir hakkında zırvadan ibaret tonla fotoğraf arasında işe yarar tek bir adet dahi bulunamaz. Bulunanların büyük bir kısmı da "çekirdeğe" aittir (muhtemelen 1994´ten bugüne kısacık bir zamana). Çekirdeğin aslı ise, şunun şurasında 2005´ten bugünedir.

Kısacası, İnternet, veri´nin ait olduğu .... yılındaki (zaman) mahalle (mekan) hakkında, uzayın bomboş/karanlık bir kesimi gibidir (şu halde oraya yeni nesil bir uzay teleskobu ile bakmaya kalkmanın ne anlamı olabilir ki?). Bu yokluk halinde, çocukluk evinizin bahçesindeki çam ağaçlarından birine yaz gününün öğle vaktinde göz hizasından ve 1 metre mesafeden bakıp kabuğu yüksek detaylılıkta görmek ve sahnenin bütününden gelen kokuyu koklamak imkanınız yoktur. Çünkü sahne .... yılında kalmıştır. Geçen .... yılda mekanda zaten sahne kalmamıştır. Şimdi o bahçeli evin yerinde "maaşlı yatak odası sürüleri"nin doluştuğu rezil bir apartman bulunmaktadır...

"Veri´ye ulaşmak" esasen bu derece zor bir iş...

(Bugün veri´yi bu ufkunda düşünebilmek şöyle dursun, baş tacı askeri harita karşısında uydudan birşeyler almaya dahi tenezzül etmeyen prof/gen müd takımı, -çünkü onları buna zorlayacak bir kırbaç hukuku bulunmamakta- bu sahnede nereye konumlandırılabilir ki? ....GIS´in ..... sürümünde "god modu" yakalanabilmiş olunsaydı onların burada bir konumları zaten olmayacaktı...)

GIS (diye birşey) niçin var? Bu yazıyı buna cevap olarak hazırladım... Yoksa ... GIS´in ... sürümünün crack´i var mı yok mu, umurumda bile değil. Hele ki, imar/mimar/müh/prf/genmüd hiçten umurumda değil...